Parkinson

Cognitieve stoornissen: Ziekte van Parkinson

De ziekte van Parkinson begint meestal op latere leeftijd tussen het 50e en 60e jaar. Bij deze leeftijdsgroep komt de ziekte voor bij ongeveer één op de 50 inwoners. Circa 10 % van de patiënten is echter jonger dan veertig jaar. De ziekte wordt vooral gekenmerkt door een voortschrijdende stoornis van de motoriek, die het dagelijkse leven van de patiënten ernstig beïnvloedt en kan invalideren.

De bekendste verschijnselen zijn:
Tremoren
Pijnlijke spierstijfheid
Bewegingstraagheid
Een starre gezichtsuitdrukking
Lopen met schuifelende pasjes in voorovergebogen houding.

Neurologische aandoening

Parkinson ontstaat door het afsterven van zenuwcellen in de middenhersenen. Deze zenuwcellen produceren de boodschapperstof dopamine. Tot nu zijn er alleen medicijnen die de symptomen van deze ziekte tijdelijk verminderen. De diagnose is voor de arts niet gemakkelijk te stellen, temeer daar ook andere ziektebeelden parkinsonachtige verschijnselen kennen. Bij 30 tot 50 procent van de patiënten die lijden aan de ziekte van Parkinson ontstaan cognitieve stoornissen die aan dementie doen denken. Het betreft soms een dementiesyndroom van het subcorticale type. Dit beeld is, vooral in de beginstadia, vaak moeilijk te onderscheiden van de veel bij de ziekte van Parkinson voorkomende depressie.

Soms is er een combinatie met dementie van het Alzheimer-type, waarbij ook corticale verschijnselen optreden. De laatste jaren is de belangstelling toegenomen voor een aandoening waarbij de zogenaamde Lewy-lichaampjes – die karakteristiek zijn voor de ziekte van Parkinson en daarbij primair worden gevonden in de hersenstam – verspreid over de neocortex worden aangetroffen. Het klinisch beeld van deze diffuse lewy-lichaampjesziekte lijkt op dat van dementie van het alzheimer-type, gecombineerd met extra-pyramidale verschijnselen. In 50% van de gevallen kan deze zich als een puur psychiatrisch syndroom presenteren. Met name de verwardheid, de visuele hallucinaties en de gedragsstoornissen staan op de voorgrond.

Parkinson is mogelijk de meest voorkomende vorm van dementie na de dementie van het Alzheimer-type. Recent onderzoek heeft aangetoond dat bijna alle Parkinson patiënten tevens Lewy-lichaampjes in de neocortex heeft. De ziekte van Parkinson is niet dodelijk, de gemiddelde levensverwachting is vrijwel even hoog als die van mensen die de ziekte niet hebben. De ziekte is een neurologische aandoening. Dopamine is een ‘neurotransmitter’, een boodschapperstof, die nodig is om de signalen door te geven van de ene hersencel naar de andere. We hebben allemaal dopamine in onze hersenen, maar mensen met Parkinson hebben er te weinig van. Daardoor wordt de aansturing van de spieren bemoeilijkt. Zodra er eenmaal parkinsonklachten zijn gaan ze niet meer weg.
Door de jaren heen nemen de klachten toe. Spontaan herstel is niet mogelijk. Ook zijn er geen medicijnen die de natuurlijke aanmaak van dopamine kunnen herstellen. De oorzaak van de ziekte is (nog) niet bekend; daardoor is genezing of voorkoming niet mogelijk, de medicinale behandeling is gericht op symptoombestrijding.

Beven: sociale handicap

De parkinsontremor is een rusttremor; het beven doet zich vooral voor als het lichaamsdeel in rust is en dus geen beweging uitvoert. Het is niet te onderdrukken. Tijdens de slaap houdt het beven op. Van de drie belangrijkste symptomen valt beven het meeste op omdat het zo duidelijk is te zien. Zo krijgt de omgeving (collega’s, zakenrelaties en tafelgenoten) er erg in en de patiënt raakt gespannen van de pogingen het beven te onderdrukken. Maar door die gespannenheid wordt het beven nog erger. Stijf en traag: fysieke handicap De spierstijfheid zit door het hele lichaam en kan op elke plaats beginnen: in een arm, been of bij de nek en schouders. Zo lang de ziekte nog eenzijdig is, blijft de stijfheid gewoonlijk beperkt tot de zijde van het lichaam die door Parkinson is aangedaan.

Ook het evenwicht is niet meer vanzelfsprekend aanwezig, Parkinsonpatiënten vallen veel sneller dan gezonde mensen. Gewone handelingen zoals het zich omdraaien in of opstaan uit bed kosten vaak heel veel moeite. Dat geldt ook voor voeten vegen of een jas aantrekken. Veel patiënten lopen met kleine pasjes, terwijl één of beide armen niet meezwaaien.
Start- en stopproblemen treden vooral op bij draaibewegingen en als een patiënt door een deuropening moet lopen of een obstakel moet omzeilen.

Depressies zijn ook een veel voorkomend symptoom; zij kunnen natuurlijk ook los van de ziekte voorkomen, maar als gevolg ervan komen ze meer dan gemiddeld voor.

Medicijnen

Er bestaan verschillende medicijnen om de verschijnselen van de ziekte van Parkinson te onderdrukken. De oudste en nog steeds de belangrijkste is levodopa (in de wandeling vaak dopa genoemd), een stof die verwant is aan de reeds genoemde dopamine. Door de ziekte kunnen de hersenen weliswaar geen dopamine meer aanmaken, maar ze kunnen dopa wel omzetten in dopamine en deze dopa helpt de tekorten aan dopamine voor een deel aan te vullen.

 

Informatie en voorlichting:
www.parkinsonfonds.nl
www.parkinson-vereniging.nl

You may also like...

Geef een reactie